Σημαντική αυστηροποίηση του ποινικού πλαισίου για τα περιβαλλοντικά εγκλήματα φέρνει η ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1203.

 

 

Το νέο πλαίσιο, που προωθεί το Υπουργείο Δικαιοσύνης κι αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση εντός του Σεπτεμβρίου, μετατρέπει σοβαρές περιβαλλοντικές παραβάσεις σε βαριά ποινικά αδικήματα, προβλέποντας αυστηρές ποινές τόσο για φυσικά πρόσωπα όσο και για επιχειρήσεις.Στόχος της ευρωπαϊκής οδηγίας είναι να δημιουργηθεί κοινό και αυστηρότερο πλαίσιο αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών εγκλημάτων σε όλα τα κράτη-μέλη, με ιδιαίτερη έμφαση στην αποτροπή πράξεων που προκαλούν σοβαρή, εκτεταμένη ή μη αναστρέψιμη βλάβη στο περιβάλλον.Στις αξιόποινες πράξεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η παράνομη απόρριψη τοξικών αποβλήτων, η σοβαρή ρύπανση του αέρα, του νερού και του εδάφους, η παράνομη εμπορία ειδών άγριας ζωής, η καταστροφή προστατευόμενων οικοτόπων, η παράνομη ανακύκλωση πλοίων και η παράνομη χρήση ή διάθεση επικίνδυνων χημικών ουσιών.

 

Επιπλέον, θα τιμωρούνται αυστηρά δραστηριότητες όπως η παράνομη άντληση υδάτων, η εισαγωγή και εμπορία προϊόντων που προέρχονται από παράνομη αποδάσωση, καθώς και οι σοβαρές παραβάσεις που αφορούν τον υδράργυρο και τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου.

 

Για τα σοβαρότερα περιβαλλοντικά εγκλήματα, αυτό που διεθνώς περιγράφεται ως «οικοκτονία», όταν προκαλείται ευρεία, μακροχρόνια και καταστροφική ζημιά σε ένα οικοσύστημα, προβλέπεται ποινή κάθειρξης έως και 10 ετών.Οι ποινικές ευθύνες όμως δεν θα περιορίζονται πλεον στο νομικό πρόσωπο. Διευθύνοντες σύμβουλοι, μέλη διοικητικών συμβουλίων και άλλα διοικητικά στελέχη θα έχουν προσωπική ποινική ευθύνη, εφόσον έδωσαν εντολή, ενέκριναν τη δραστηριότητα ή επέδειξαν βαριά αμέλεια.

 

Ανάλογα με τη βαρύτητα της πράξης, οι ποινές για τα στελέχη μπορούν να φτάσουν έως τα 5 έτη, ενώ εάν προκληθεί θάνατος ή σοβαρός τραυματισμός έως τα 8 χρόνια . Για τα διακεκριμένα περιβαλλοντικά εγκλήματα, η ποινή μπορεί να φτάσει και τα 10 έτη κάθειρξης. Παράλληλα, προβλέπονται κυρώσεις όπως η στέρηση επαγγελματικής άδειας και ο αποκλεισμός από τη διοίκηση εταιρειών ή τη συμμετοχή σε δημόσιες διαδικασίες.

 

Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι προβλέψεις και για τις επιχειρήσεις. Για τα σοβαρότερα αδικήματα, τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν τουλάχιστον στο 5% του συνολικού παγκόσμιου κύκλου εργασιών της εταιρείας κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος ενώ για τα υπόλοιπα αδικήματα προβλέπεται αντίστοιχη κλιμάκωση με βάση τον παγκόσμιο τζίρο.Οι κυρώσεις δεν περιορίζονται στα χρηματικά πρόστιμα. Οι επιχειρήσεις που παραβιάζουν το νέο πλαίσιο μπορούν να αποκλειστούν από δημόσιες επιδοτήσεις, ευρωπαϊκά κονδύλια και κρατικούς διαγωνισμούς, ενώ θα επιβαρύνονται και με το κόστος καθαρισμού και πλήρους αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημιάς.

 

Παράλληλα, προβλέπεται ακόμη και προσωρινή ή οριστική διακοπή λειτουργίας επιχείρησης, ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης ενώ ο υπαίτιος θα υποχρεώνεται να αναλάβει το κόστος αποκατάστασης, με στόχο την επαναφορά του φυσικού περιβάλλοντος στην προηγούμενη κατάσταση, στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό.Προβλέπονται επίσης διατάξεις για τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων περιβαλλοντικών εγκλημάτων, ώστε να μην παραμένει οικονομικό όφελος από τις παράνομες δραστηριότητες.

 

Κεντρικό ρόλο στην τήρηση των προβλέψεων του νόμου θα έχουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι οποίοι θα πραγματοποιούν αυτοψίες και μετρήσεις και θα διαβιβάζουν τα πορίσματα στις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές.

 

Στις έρευνες, όπου χρειάζεται, θα συνδράμουν η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και η Οικονομική Αστυνομία, ιδίως όταν απαιτείται έλεγχος οικονομικών στοιχείων ή εταιρικών συναλλαγών, ενώ το Λιμενικό και η Ελληνική Αστυνομία θα έχουν αρμοδιότητα για τον εντοπισμό περιβαλλοντικών εγκλημάτων, όπως παράνομες απορρίψεις στη θάλασσα ή παραβάσεις που αφορούν δασικές εκτάσεις.

 

Πηγή: iefimerida.gr