Στα ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας, στήριξης στην Ουκρανία και μετανάστευσης στρέφονται σήμερα, Παρασκευή, οι ηγέτες της ΕΕ στις Βρυξέλλες, έπειτα από 14 ώρες διαβουλεύσεων που ανέδειξαν τις έντονες διαφωνίες για την ενεργειακή πολιτική και τον προϋπολογισμό της Ένωσης.
O πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αναμένεται να απευθύνει άμεση έκκληση προς τους Ευρωπαίους ηγέτες για περισσότερη βοήθεια προς το Κίεβο, καθώς η παρέμβασή του πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι αμφιβολίες μεταξύ των συμμάχων για τη στάση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, μετά τις τελευταίες κινήσεις του, ο οποίες φαίνεται να ευνοούν τη Ρωσία.
Οι συζητήσεις αναμένεται να επικεντρωθούν και στην προστασία της ΕΕ από τις υβριδικές επιθέσεις της Ρωσίας, στη θαλάσσια ασφάλεια καθώς και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με τις συνέπειες που αυτές επιφέρουν και στην Γηραιά Ήπειρο.
Watch #EuropeToday LIVE: Zelenskyy in Brussels as Kyiv looks to Europe amid tension with US https://t.co/7tNl7NTWlP
Η ελληνική πρόταση για το μεταναστευτικό
Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνεται το μεταναστευτικό, με τις κυβερνήσεις να καλούνται να διαχειριστούν τις διαφωνίες για την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής και το ενδεχόμενο αυστηρότερων ελέγχων.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της στη διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης, προωθώντας πρωτοβουλίες για τη διαχείριση έκτακτων μεταναστευτικών κρίσεων και την επιστροφή όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν στην Ένωση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η αντιπαράθεση για την απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ να προχωρήσει στη νομιμοποίηση μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα παραμονής, μια πολιτική που έχει προκαλέσει αντιδράσεις από την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και τη Δανή ομόλογό της Μέτε Φρεντέρικσεν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επίσης δηλώσει ότι η ισπανική νομιμοποίηση μεταναστών δεν συνδέεται με τη μαζική είσοδο στη Θέουτα τον Ιούλιο. Η Ισπανία αναμένεται να επικαλεστεί, μεταξύ άλλων, τη μείωση των αφίξεων στην ατλαντική διαδρομή κατά 74%, την οποία η Μαδρίτη αποδίδει εν μέρει στη συνεργασία με τη Μαυριτανία και τη Σενεγάλη.
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα είναι η δημιουργία λεγόμενων «κόμβων επιστροφής» (return hubs) σε τρίτες χώρες. Πρόκειται για εγκαταστάσεις εκτός ΕΕ όπου θα μπορούσαν να μεταφέρονται άνθρωποι των οποίων τα αιτήματα ή το καθεστώς δεν τους παρέχουν δικαίωμα παραμονής στην Ένωση, στο πλαίσιο διαδικασιών επιστροφής.
Η Ελλάδα συμμετέχει μαζί με τη Δανία, τη Γερμανία, την Αυστρία και την Ολλανδία στην ομάδα κρατών που προωθούν τη δημιουργία «κόμβων επιστροφής» εκτός ΕΕ.
Υπενθυμίζεται ότι προσερχόμενος χθες στη σύνοδο, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, δήλωσε:
«Θέλω να εκφράσω την ικανοποίησή μου γιατί η ελληνική πρόταση για έναν μηχανισμό αντιμετώπισης κρίσεων στο μεταναστευτικό, αντίστοιχων με αυτό που είδαμε στη Θέουτα -η περίπτωση της Θέουτα ήταν παρεμφερής με αυτό το οποίο είχαμε δει στον Έβρο το 2020- έγινε αποδεκτή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στηρίζεται από τα κράτη-μέλη και πιστεύω ότι σύντομα θα νομοθετηθεί, έτσι ώστε οι χώρες οι οποίες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή να μπορούν, σε πολύ εξαιρετικές συνθήκες, να αναστέλλουν τη χορήγηση ασύλου και να προβαίνουν και σε μαζικές επιστροφές».
«Είναι κάτι το οποίο προφανώς αφορά την πατρίδα μας και χαίρομαι γιατί μία ακόμα ελληνική πρωτοβουλία έγινε αποδεκτή σε ευρωπαϊκό επίπεδο», επισήμανε στις δηλώσεις του.
Όπως επισημαίνει το Politico, το μεταναστευτικό αναμένεται να αποτελέσει πεδίο αντιπαράθεσης, καθώς οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών δυσκολεύουν τη διαμόρφωση κοινής γραμμής.
Οι διαφωνίες για τις εκπομπές ρύπων που εκτροχίασαν τις συνομιλίες
Η πρώτη ημέρα της συνόδου χαρακτηρίστηκε από εντάσεις, οι οποίες επηρέασαν τον αρχικό σχεδιασμό του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Mια τρίωρη αντιπαράθεση για τη φορολόγηση των εκπομπών ρύπων στα πλαίσια της αντιμετώπισης των ενεργειακών προκλήσεων της περιόδου εκτροχίασε τα σχέδιά του να επικεντρωθούν οι ηγέτες στα θέματα της ευρωπαϊκής οικονομίας και τον καθορισμό των δημοσιονομικών προτεραιοτήτων.
Οι ηγέτες αναχώρησαν με τις αυτοκινητοπομπές τους κοντά στα μεσάνυχτα, ύστερα από 14 ώρες συνομιλιών, με τις διαφωνίες για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό να επισφραγίζουν μια αδιέξοδη πρώτη μέρα για την σύνοδο κορυφής.
Δύσκολα συμφωνία έως το τέλος του 2026
Όπως επισημαίνει το Euronews, οι ηγέτες της ΕΕ διατήρησαν τις κόκκινες γραμμές τους σχετικά με το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF), αμφισβητώντας πλέον ανοιχτά εάν είναι εφικτή η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026.
Μέχρι πρότινος, οι κυβερνήσεις είχαν ως στόχο την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως τον Δεκέμβριο. Ωστόσο, μετά τη σύνοδο της Πέμπτης, αυξάνονται οι φωνές που υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να υπάρξει συμφωνία μόνο και μόνο για να τηρηθεί ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Ενδεικτική είναι η δήλωση του υπηρεσιακού πρωθυπουργού της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, ο οποίος ανέφερε: «Δεν πρόκειται να καταλήξουμε σε συμφωνία αυτόν τον μήνα. Ούτε τον επόμενο. Δεν γνωρίζω καν αν είναι δυνατόν να υπάρξει συμφωνία πριν από το τέλος του έτους. Νομίζω ότι δεν βιαζόμαστε».
Από την πλευρά της, η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, είχε δηλώσει την Τετάρτη στην ιταλική Γερουσία: «Η ημερομηνία δεν μπορεί να είναι σημαντικότερη από το περιεχόμενο». Η ίδια πρόσθεσε ότι η Ιταλία δεν θα υπογράψει μια συμφωνία που δεν την εξυπηρετεί, απλώς και μόνο για να τηρηθεί μια προθεσμία, αλλά θα συμφωνήσει όταν οι όροι είναι κατάλληλοι για τη χώρα.
Ο Αντόνιο Κόστα αναλαμβάνει τις διαπραγματεύσεις
Μετά την αποτυχία της συνόδου να οδηγήσει σε ουσιαστική σύγκλιση, ο Αντόνιο Κόστα αναμένεται να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, παρουσιάζοντας νέα συμβιβαστική πρόταση μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Παράλληλα, έχει προγραμματιστεί ειδική σύνοδος κορυφής για τις 26 Νοεμβρίου για να επιτευχθεί πρόοδος.
Η προηγούμενη πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας, η οποία προέβλεπε μείωση του συνολικού προϋπολογισμού κατά 141 δισ. ευρώ, απορρίφθηκε σε μεγάλο βαθμό. Σύμφωνα με το Euronews, η νέα προσέγγιση του Κόστα αναμένεται να ακολουθήσει διαφορετική λογική, με στόχο να διατηρηθούν χαμηλές οι εθνικές συνεισφορές, να εξεταστεί ένα νέο πακέτο ευρωπαϊκών φόρων για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού και να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη ευελιξία για απρόβλεπτες ανάγκες.
Το τελευταίο σημείο αποτελεί σημαντική διαφορά από την ιρλανδική πρόταση, η οποία περιόριζε αισθητά τα κονδύλια για έκτακτες δαπάνες, αναφέρει το δημοσίευμα.
Οι «φειδωλοί» και οι «Φίλοι της Συνοχής»
Η βασική αντιπαράθεση εξακολουθεί να αφορά το μέγεθος του προϋπολογισμού και την κατανομή των πόρων. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενοι «φειδωλοί», μια ομάδα έξι χωρών με επικεφαλής τη Γερμανία, που επιδιώκουν σημαντικές περικοπές στις συνολικές δαπάνες. Από την άλλη, οι «Φίλοι της Συνοχής», μια ομάδα 17 χωρών του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, που αντιτίθενται στις περικοπές των παραδοσιακών χρηματοδοτικών προγραμμάτων για τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες.
Οι δύο πλευρές, ωστόσο, δεν είναι απολύτως ομοιογενείς. Η Ισπανία και η Ιταλία ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τη διατήρηση των αγροτικών ενισχύσεων, ενώ οι χώρες της Βαλτικής επιδιώκουν μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες λόγω της εγγύτητάς τους στη Ρωσία.
Ο κίνδυνος καθυστερήσεων και οι εκλογές του 2027
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προειδοποιούν ότι μια καθυστέρηση πέραν του 2026 θα μπορούσε να δυσκολέψει την ολοκλήρωση της απαραίτητης νομοθετικής διαδικασίας, ώστε ο νέος προϋπολογισμός να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2028 και να μην υπάρξει διακοπή στη χρηματοδότηση.
Το τελικό κείμενο των συμπερασμάτων της συνόδου δεν επαναλαμβάνει πλέον ρητά τον στόχο επίτευξης συμφωνίας έως το τέλος του έτους. Αναφέρει, αντίθετα, ότι «μια συμφωνία πριν από το τέλος του 2026 θα επέτρεπε την υιοθέτηση των νομοθετικών πράξεων το 2027, κάτι που είναι απαραίτητο ώστε η χρηματοδότηση της ΕΕ να φτάσει στους δικαιούχους χωρίς διακοπή τον Ιανουάριο του 2028».
Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανησυχούν για τις εκλογικές αναμετρήσεις του 2027 στη Γαλλία, την Ιταλία, την Πολωνία, τη Φινλανδία, την Εσθονία, τη Σλοβακία και την Ελλάδα, οι οποίες ενδέχεται να περιπλέξουν περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις, επισημαίνει το Euronews.
Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ανησυχίας βρίσκεται η Γαλλία, όπου η ακροδεξιά πολιτικός Μαρίν Λεπέν εμφανίζεται ως φαβορί για την προεδρία και έχει δεσμευτεί να περιορίσει την ετήσια συνεισφορά της χώρας στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό στα 5 δισ. ευρώ, από περίπου 8 δισ. ευρώ σήμερα.
Πηγή: iefimerida.gr
