Παράθυρο συνεννόησης για την επανεκκίνηση των ερευνών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου φαίνεται πως ανοίγουν οι τελευταίες δημόσιες τοποθετήσεις Αθήνας και Άγκυρας, καθώς διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για μια διευθέτηση που θα μπορούσε να επιτρέψει την πρόοδο του έργου χωρίς νέα ένταση στο πεδίο.
Οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν στα «Νέα» και η απάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη στο Mega News αποτυπώνουν μια αξιοσημείωτη σύγκλιση ως προς τη διαδικασία που θα μπορούσε να ακολουθηθεί, παρά τις διαφορές που εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο χώρες σχετικά με τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.
Η μετατόπιση στη ρητορική της Άγκυρας είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι η χώρα του δεν αντιτίθεται στην ηλεκτρική διασύνδεση, διευκρινίζοντας πως αυτό που ζητεί είναι προηγούμενη γραπτή και όχι απλώς προφορική ενημέρωση για τις έρευνες, με αναφορά στις σχεδιαζόμενες εργασίες και στις γεωγραφικές συντεταγμένες τους.
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε ότι «η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα από την οποία θα ζητηθεί άδεια και έχει ήδη ζητηθεί άδεια για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου», αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο ενημέρωσης της τουρκικής πλευράς, εφόσον αυτή δεν συνιστά διαδικασία αδειοδότησης.
Η διάκριση αυτή φαίνεται πως αποτελεί το κλειδί μιας πιθανής διπλωματικής διεξόδου. Η Αθήνα επιμένει ότι δεν τίθεται ζήτημα τουρκικής άδειας για τις έρευνες, ενώ η Άγκυρα εμφανίζεται να δίνει έμφαση στη γραπτή γνωστοποίηση των εργασιών. Πρόκειται για δύο θέσεις που, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, θα μπορούσαν να συνυπάρξουν στην πράξη, επιτρέποντας στις δύο πλευρές να διατηρήσουν τις πάγιες θέσεις τους χωρίς να οδηγηθούν σε νέα αντιπαράθεση.
Ο γαλλικός παράγοντας
Σε αυτή την προσπάθεια κεντρικό ρόλο φαίνεται πως διαδραματίζει η Γαλλία, καθώς το ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» φέρει γαλλική σημαία και επιχειρεί για λογαριασμό της Nexans. Το προηγούμενο διάστημα έχουν καταγραφεί πληροφορίες για γαλλικές παρασκηνιακές επαφές με την Άγκυρα, με αντικείμενο την εξεύρεση μιας διαδικασίας που θα επέτρεπε την επανέναρξη των εργασιών.
Σύμφωνα με αυτή τη φόρμουλα, η απαιτούμενη άδεια θα χορηγείται από τις ελληνικές αρχές, ενώ η τουρκική πλευρά θα μπορεί να ενημερώνεται εγγράφως για τις συντεταγμένες, το χρονοδιάγραμμα και το αντικείμενο των ερευνών. Η ενημέρωση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μέσω της γαλλικής πλευράς, χωρίς να απαιτείται απευθείας ελληνικό αίτημα προς την Άγκυρα.
Το κυπριακό AlphaNews μετέδωσε, μάλιστα, ότι η σχετική γραπτή ενημέρωση έχει ήδη αποσταλεί από τη Γαλλία στην Τουρκία. Η πληροφορία αυτή, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί από επίσημη πηγή, ούτε έχει προκύψει μέχρι στιγμής αντίστοιχη επιβεβαίωση από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Εκείνο που προκύπτει από τις δημόσιες δηλώσεις είναι ότι οι δύο πλευρές αφήνουν, πλέον, περιθώριο για μια τέτοια διευθέτηση.
Η απόσταση από την κρίση της Κάσου
Η αλλαγή στη δημόσια στάση της Άγκυρας αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν συγκριθεί με όσα συνέβησαν στην Κάσο το καλοκαίρι του 2024, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων κατά τη διάρκεια των ερευνών είχε προκαλέσει σοβαρή ένταση.
Αυτή τη φορά ο Χακάν Φιντάν δεν προειδοποιεί για παρεμπόδιση του έργου, αλλά δηλώνει ότι η Τουρκία δεν έχει αντίρρηση στην υλοποίησή του εφόσον τηρηθούν οι προϋποθέσεις που θέτει. Η απόσταση από τη ρητορική και τις κινήσεις της περιόδου της Κάσου είναι αισθητή, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Άγκυρα εγκαταλείπει τις διεκδικήσεις της.
Το πιο ευαίσθητο σημείο της δήλωσης Φιντάν βρίσκεται, άλλωστε, στην αναφορά του ότι δεν πρέπει να μεταβληθεί το υφιστάμενο status quo, ούτε να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα προκαλέσει νέα προβλήματα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Το ερώτημα είναι τι ακριβώς θα επιδιώξει να κατοχυρώσει η Τουρκία μέσα από τη γραπτή γνωστοποίηση. Εάν αυτή περιορίζεται στην κοινοποίηση τεχνικών στοιχείων για λόγους ναυσιπλοΐας και ασφάλειας, η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές μπορεί να γεφυρωθεί. Εάν, αντίθετα, η Άγκυρα απαιτήσει διατυπώσεις που παραπέμπουν σε αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας ή σε προηγούμενη συγκατάθεσή της, το ζήτημα αποκτά διαφορετικές διαστάσεις.
Το τουρκολιβυκό και τα περιθώρια Ερντογάν
Στη συγκυρία προστίθεται και η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, μια εξέλιξη που η Άγκυρα παρουσιάζει ως σημαντική διπλωματική επιτυχία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δεν αποκλείεται η εξέλιξη αυτή να προσφέρει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μεγαλύτερο πολιτικό περιθώριο να επιδείξει ευελιξία στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Έχοντας εξασφαλίσει μια εξέλιξη που μπορεί να αξιοποιήσει στο εσωτερικό της Τουρκίας, η τουρκική ηγεσία θα μπορούσε να επιλέξει την αποφυγή μιας νέας κρίσης για το καλώδιο, χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί από τις θέσεις της.
Η έκδοση των νέων τουρκικών αντι-NAVTEX υπενθυμίζει ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει τις αξιώσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, οι τελευταίες δηλώσεις Φιντάν και Γεραπετρίτη αφήνουν να διαφανεί ότι οι δύο πλευρές αναζητούν έναν τρόπο να διαχειριστούν αυτές τις διαφορές χωρίς να επαναληφθούν τα γεγονότα της Κάσου.
Το κρίσιμο σημείο, πλέον, είναι οι απαιτήσεις που ενδέχεται να προβάλει η Άγκυρα ως προς το περιεχόμενο της γραπτής γνωστοποίησης. Από το εάν θα αρκεστεί στην ενημέρωση για τις συντεταγμένες και το χρονοδιάγραμμα των ερευνών ή θα επιδιώξει να συμπεριληφθούν διατυπώσεις που παραπέμπουν στις διεκδικήσεις της επί της υφαλοκρηπίδας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό εάν η υπό διαμόρφωση φόρμουλα συνεννόησης θα επιτρέψει την πρόοδο του έργου ή θα οδηγηθεί σε αδιέξοδο.
Πηγή: iefimerida.gr
