Λήμνος, σταυροδρόμι πολιτισμών από την αρχαιότητα έως σήμερα, νησί του Ηφαίστου, και η πατρίδα του πεντάθλου. Ενός αθλήματος που πρωτοεμφανίστηκε στη 18η Ολυμπιάδα, το 708 π.Χ. (Η πατρότητα του αποδίδεται στο μυθικό ήρωα Ιάσονα, ο οποίος μαζί με τους πενήντα Αργοναύτες κατά την παραμονή τους στο νησί, τιμήθηκαν από την βασίλισσα Υψιπύλη, που διοργάνωσε αγώνες προς τιμήν τους).
Το ηφαιστιογενές τοπίο της Λήμνου διαθέτει μία μοναδική ποικιλομορφία, που όμοιο του δύσκολα συναντά κανείς σε άλλη περιοχή της Ελλάδος, καθώς το συνθέτουν μοναδικές λιμνοθάλασσες, υδροβιότοποι, απέραντοι αγροί και καλλιέργειες, φυσικά λιμάνια και όρμοι, αμμοθίνες, ιαματικές πηγές, απολιθωμένο δάσος, μοναδικές ακρογιαλιές, και πλούσια αρχιτεκτονική.
αμμοθίνες
Ένα νησί γεμάτο καμπύλες, με αναρίθμητους λόφους με μέσο ύψος που κυμαίνεται γύρω στα 300 μέτρα. Το υψηλότερο σημείο είναι η κορυφή Σκοπιά, στο βορειοδυτικότερο άκρο του νησιού, με υψόμετρο 470μ.
Οι άνεμοι που πνέουν είναι συχνοί και δυνατοί, για αυτόν τον λόγο ανάμεσα στα άλλα ονόματα που έχει λάβει κατά καιρούς ονομάστηκε και «Ανεμόεσσα».
Η Λήμνος είναι το νησί του Ηφαίστου, καθώς σύμφωνα με την μυθολογία, όταν ο Δίας έριξε τον Ήφαιστο από τον Όλυμπο, αυτός έπεσε μετά από 3 ημέρες στο νησί της Λήμνου, κοντά στον μέρος όπου βρίσκεται σήμερα το χωριό Ρεπανίδι.
Αυτό έγινε διότι σε έναν από τους συνηθισμένους καυγάδες των γονέων του , (του Δία και της Ήρας) που αφορούσαν τις ερωτικές σχέσεις του Δία με την θνητή Αλκμήνη, και τον γιο τους , τον γνωστό Ηρακλή, ο Ήφαιστος πήρε το μέρος της μητέρας του.
Ο πατέρας του Δίας θυμωμένος τότε, άρπαξε τον Ήφαιστο, και τον πέταξε από τον Όλυμπο. Ο Ήφαιστος ο Θεός της φωτιάς και της μεταλλουργίας, τελικά έπεσε με ορμή πάνω στη Λήμνο, που ήταν και η αιτία του τραυματισμού του στο πόδι..(Ίσως βέβαια η επιλογή της πτώσης να μην είναι και τόσο τυχαία, μιας και το νησί έχει έντονη ηφαιστειακή δράση, που αλλού συνεπώς θα μπορούσε να κατοικήσει ο Θεός της φωτιάς και της μεταλλουργίας..).
Οι κάτοικοι της Λήμνου του επιφύλαξαν θερμή υποδοχή, και δέχτηκαν το θεό της φωτιάς με αγάπη. Ο Ήφαιστος ανταπέδωσε, φτιάχνοντας το εργαστήριο του στο ηφαίστειο Μόσυχλος, και διδάσκοντας τους την τέχνη της μεταλλουργίας. Ο Ήφαιστος συμβόλιζε τη δύναμη της φωτιάς, προστάτευε τη μεταλλουργία και τους τεχνίτες, ενώ σύμβολα του ήταν το σφυρί, το αμόνι και η λαβίδα.
Οι Λήμνιοι για να γιατρέψουν το πόδι του Ήφαιστου, χρησιμοποίησαν την «Λήμνια γη» , ή «αγιόχωμα», όπως ονομάστηκε στους Χριστιανικούς χρόνους, έναν πυκνόρρευστο πηλό κόκκινου χώματος, πλούσιο σε σιδηρούχες ύλες, ο oπoίος χρησιμοποιούνταν σαν παυσίπονο, αντιφλεγμονόδες, αντίδοτο για δηλητήρια, αντισηπτικό σε μολύνσεις, και σε συνδυασμό με άλλες ουσίες, ως φάρμακο στις αναιμίες, στην κύηση, σε πληγές που επουλώνονταν δύσκολα, αιμορραγίες, έλκη, νεφρά κ.λ.π Ανακατεμένη με ξύδι βοηθούσε σε περιπτώσεις εμετών και αιμοπτύσεων. Ο Γαληνός αναφέρει πως η «Λήμνια γη» μπορούσε να θεραπεύσει την πανώλη και όλες τις επιδημίες.
Τόσο στη Βυζαντινή εποχή όσο και στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, το εμπόριο της «Λήμνιας γης» ελέγχονταν αυστηρά. Οι Σουλτάνοι μάλιστα θεωρούσαν τόσο σημαντική την Λήμνια Γη, που συνήθιζαν να χαρίζουν ένα πήλινο δοχείο με «Λημνία γη», σε βασιλείς και ηγεμόνες κάθε φορά που έστελναν πρεσβευτές.
Η εξόρυξη της «Λήμνιας γης», γινόταν στη θέση Αγιόχωμα, στην περιοχή φτέρη, ανάμεσα στα χωριά Κότσινας και Ρεπανίδι.
Αρχικά η εξόρυξη γινόταν προς τιμήν της θεάς Άρτεμης, ενώ κατά τα χριστιανικά χρόνια, γινόταν προς τιμήν του Ιησού, και ως ημέρα εξόρυξης ορίστηκε η 6η Αυγούστου.
Λέγεται ότι και ο περίφημος γιατρός Γαληνός, θαύμασε τις θεραπευτικές της ιδιότητες και παρευρέθη σε τελετή εξόρυξης. Σύμφωνα με τον Διοσκουρίδη (1ος αι. πχ.), γινόταν ειδική τελετουργία από τους ιερείς του Ηφαίστου, μία συγκεκριμένη μέρα του χρόνου, με θυσία τράγου ή αιγών, που ήταν τα ιερά ζώα του νησιού, και αναμείγνυαν το αίμα των ιερειών με το χώμα. Αφού το έπλαθαν σε μικρό σχήμα, η ιέρεια του Ηφαίστου, το σφράγιζε με μια σφραγίδα που αρχικά απεικόνιζε μια αίγα και στην συνεχεία την Θεά Άρτεμη.
Έπαιρναν τον πηλό, τον έπλεναν, του έδιναν σχήμα δίσκου και τον σφράγιζαν με ειδική σφραγίδα. Τον άφηναν στον Ήλιο να αποξηρανθεί, και στη συνέχεια ο πηλός διαμορφώνονταν σε πλάκες και σφραγίζονταν με ειδική σφραγίδα πριν διανεμηθεί ή πουληθεί.
Δεν γνωρίζουμε πότε άρχισε να χρησιμοποιείται η «Λήμνια Γη». Υπάρχει αναφορά στον Όμηρο, καθώς όταν Φιλοκτήτης δαγκώθηκε από το φίδι του ναού της Θεάς Χρυσής, (με αποτέλεσμα το πόδι του να αρχίζει να σαπίζει, και να αναδίδει μια φοβερή δυσοσμία), οι σύντροφοι του τον έφεραν στη Λήμνο, και τον άφησαν σε μια σπηλιά για να τον θεραπεύσουν με τη «Λημνία γη», οι ιερείς του Ηφαίστου. Η σπηλιά του Φιλοκτήτη είναι αυτή που βρίσκεται στην βραχώδη ακτή, κάτω από το Ιερό των Καβείρων.
.JPG)
Πρόσφατα αποκαλύφθηκε, επίσης υστερορωμαϊκός χώρος τελετουργιών, που είναι θεμελιωμένος πάνω στον αρχαϊκό.Τα ερείπια του αντιπροσωπεύουν την τελευταία περίοδο ύπαρξης του ιερού λατρείας των Καβείρων। Η ολοκληρωτική καταστροφή του οικοδομήματος και η παύση των τελετουργιών, πιθανολογείται ότι ίσως οφείλονταν στην καταστροφική μανία των χριστιανών, στα τέλη του 3ου ή στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ ( Έως στιγμής μόνο το 20% του χώρου έχει ανασκαφεί).
Λατρεία των Καβείρων υπήρχε επίσης στην Θράκη, στην Μακεδονία, στην Βοιωτία, καθώς στην Φρυγία της Μικράς Ασίας, και στην Μέμφιδα της Αιγύπτου.
Τα Καβείρια Μυστήρια σχετίζονται με την λατρεία των Καβείρων, οι οποίοι σύμφωνα με τις επικρατέστερες απόψεις, ήταν είτε παιδιά του Ηφαίστου, είτε εγγόνια του (βλέπε σχετικό άρθρο). Ήταν θεότητες της φωτιάς και της μεταλλουργίας, και της αμπελουργίας.
Ο Ηρόδοτος, υποστηρίζει πως η λατρεία των Καβείρων ήταν αυτόχθων μυστηριακή λατρεία των Πελασγών, ενώ άλλοι όπως ο Στησίμβροτος που καταγόταν από την Θάσο, υποστηρίζουν η λατρεία τους εισήχθη στον Ελλαδικό χώρο από την Ανατολή.
Η αρχή τέλεσης των Καβειρίων μυστηρίων χάνεται στα βάθη της Ελληνικής προϊστορίας. Οι γνώμες των αρχαίων πηγών διίστανται. Οι τελετουργίες στο ιερό των Καβείρων διαρκούσαν εννέα ημέρες κάθε χρόνο, κατά τις οποίες έσβηνε κάθε φλόγα στο νησί. Την δέκατη ημέρα, το Ιερόν Πυρ, ερχόταν από την Δήλο.
Στα Καβείρια Μυστήρια, η μύηση δεν είχε εσχατολογικό χαρακτήρα, καθώς όπως φαίνεται σχετιζόταν κυρίως με την γένεση, και λιγότερο με τον θάνατο, όπως γινόταν κυρίως στα Ελευσίνια Μυστήρια.
Ο μυούμενος οδηγούνταν να καθίσει σε έναν θρόνο (θρονισμός) , όπου λάμβανε χώρα, η δοκιμασία και η διδασκαλία. Μπροστά στον θρόνο έκαιγε το ιερό πυρ, υπό τον ήχο μουσικής και μυστηριακών τραγουδιών. Τέλος του φορούσαν στο κεφάλι στεφάνι από κλαδί ελιάς, και μια κόκκινη ταινία στην μέση του, την οποία θα έφερε μαζί του στην υπόλοιπη ζωή του.
Λέγεται πως ο Ορφέας, ο Ηρακλής, οι αρχηγοί της Αργοναυτικής εκστρατείας, αλλά και οι επιφανέστεροι των Ελλήνων Βασιλέων που έλαβαν μέρος στον Τρωικό πόλεμο, είχαν μυηθεί στα μυστήρια των Καβείρων.
Ο Φίλιππος της Μακεδονίας ήταν μυημένος στα μυστήρια της Σαμοθράκης, όπου και γνώρισε την Ολυμπιάδα, ιέρεια των Καβείρων, που υπήρξε η μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος και αυτός με την σειρά του Μυήθηκε σε αυτά. Από αρχαιολογικής άποψης πολύ σημαντική πόλη, είναι αυτή της προϊστορικής Πολιόχνης, που βρίσκεται, κάτω από το ακρωτήρι Βοροσκόπος, καθώς υπήρξε ο σπουδαιότερος οικισμός του Αιγιακού χώρου κατά την 3η χιλιετία π.Χ. , που διαθέτει Βουλευτήριο, το πρώτο και αρχαιότερο που έχει ανακαλυφθεί έως σήμερα παγκοσμίως. (προηγείται σχεδόν 2000 χρόνια από τα αντίστοιχα της κλασικής εποχής).
.JPG)
Πολιόχνη 
.JPG)
Η Μύρινα η πρωτεύουσα του νησιού, χωρίζεται σε δύο μέρη από έναν βράχο, δημιουργώντας δύο γιαλούς, τον Ρωμαίικο και τον Τούρκικο. Ο Τούρκικος βρίσκεται στο λιμάνι, ενώ ο Ρωμαίικος με τα υπέροχα διατηρητέα κτίρια, βρίσκεται πίσω από αυτό, κοιτάζοντας προς το Άγιο όρος.
Στο κέντρο του νησιού, στο φυσικό λιμάνι Κότσινα, υπάρχει το άγαλμα της Μαρούλας, στο προαύλιο της εκκλησίας της «Ζωοδόχου Πηγής». Δίπλα στην εκκλησία υπάρχει «αγίασμα», βαθιά μέσα στη γη, που απαιτεί κατάβαση 65 σκαλοπατιών . Ο Κότσινας, ήταν σημαντική πόλη, τα ύστερα Βυζαντινά χρόνια και οχυρώθηκε με κάστρο μάλλον κατασκευασμένο από τους Βενετούς. Σήμερα διασώζονται ελάχιστα ίχνη του κάστρου.
Περνώντας από το αεροδρόμιο, κοντά στον Κότσινα το χωρίο Λύχνα, ένας (από τους πολλούς) αναπαλαιωμένος ανεμόμυλους αγναντεύει τον κόλπο της Λήμνου. Καταπληκτική θέα, ιδιαίτερα κατά το ηλιοβασίλεμα.
Στην κωμόπολη του Μούδρου, το δεύτερο ιστορικό λιμάνι της Λήμνου, αξίζει να δείτε τον ιερό ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, χτισμένος το 1904, με μοναδική αρχιτεκτονική.
Στο Δημαρχείο του Μούδρο μπορείτε να δείτε εκθέματα από το απολιθωμένο δάσος της Λήμνου, ηλικίας 30 εκ χρόνων, που δυστυχώς δεν έχει αναδειχθεί καθόλου. Το μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκεται στο ανατολικό μέρος του νησιού, και δυστυχώς είναι εκτεθειμένο τόσο στις καιρικές συνθήκες, όσο και στους ασυνείδητους επισκέπτες.
Το νησί έχει αναπτυγμένη γεωργία/κτηνοτροφία, πολλά θηράματα, και μοναδικά αποδημητικά πτηνά. Θα βρείτε επίσης πολλά μοναδικά τοπικά προϊόντα, όπως το φημισμένο αρωματικό λευκό κρασί της Λήμνου , το τυρί καλαθάκι, το μελίχλορο κίτρινο τυρί, το αρωματικό θυμαρίσιο μέλι, το εξαιρετικής ποιότητας ταχίνι, τις παστές σαρδέλες, τα τοπικά φλομάρια, και άλλα.
Υπάρχουν επίσης, βιομηχανία χάρτου, βιομηχανία παραγωγής και εμφιάλωσης αναψυκτικών («Κρήνη»), βιομηχανίες Αρτοπαρασκευασμάτων, ζαχαροπλαστικής και τοπικών προιόντων, αλλά και βιομηχανία κατασκευής ηλεκτρικής κουβέρτας ( «DREAM»).
Τι είναι η Λήμνος τελικά;
Ένα νησί με μοναδική ιστορία, μοναδική ποικιλομορφία στο τοπίο, άνθρωποι ζεστοί που δεν γνωρίζουν τι σημαίνει άγχος, παλιά πέτρινα αρχοντικά,εικόνες μίας άλλης εποχής. Εδώ ο τουρισμός δεν έχει παρέμβει ακόμα καταλυτικά στο τοπίο. Μοναδικές ακρογιαλιές με καταγάλανα νερά, (Τριακόσιουςι εβδομήντα οκτώ κόλπους και ακρογιαλιές έχει η Λήμνος): Θάνος, Πλατύ, Εβγάτης, Χαβούλι και πολλές ακόμα, σπαρμένοι αγροί, που χορεύουν στην πνοή του ανέμου…
