Γράφει η Σμαράγδα Νομικού,
Όταν το παιδί δυσκολεύεται να κάνει αυτό που ξέρει
«Είναι λίγο αδέξιο.»
«Αργεί πολύ να ντυθεί.»
«Δεν μπορεί να μάθει ποδήλατο.»
«Κουράζεται όταν γράφει.»
«Ξέρει τι πρέπει να κάνει, αλλά δυσκολεύεται να το εκτελέσει.»
Μερικές φορές αυτές οι δυσκολίες δεν είναι απλώς θέμα εξάσκησης. Μπορεί να σχετίζονται με την Αναπτυξιακή Διαταραχή του Κινητικού Συντονισμού (Developmental Coordination Disorder – DCD).
Πρόκειται για μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία η απόκτηση και εκτέλεση κινητικών δεξιοτήτων είναι πιο δύσκολη για το παιδί σε σχέση με αυτό που αναμένεται για την ηλικία του.
Πώς μπορεί να φαίνεται στην καθημερινότητα;
Ένα παιδί μπορεί να δυσκολεύεται:
Στην αδρή κινητικότητα
- να μάθει ποδήλατο ή σχοινάκι,
- να πιάσει ή να πετάξει μια μπάλα,
- να συντονίσει χέρια και πόδια,
- να ακολουθήσει κινητικές οδηγίες,
- να μάθει καινούργιες κινητικές δεξιότητες.
Στη λεπτή κινητικότητα και στο σχολείο
- στο γράψιμο,
- στη χρήση ψαλιδιού,
- στις κατασκευές,
- στο κούμπωμα και στα κορδόνια,
- στον συντονισμό των δύο χεριών.
Στην καθημερινή αυτονομία
Μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να ντυθεί, να φορέσει τα παπούτσια του, να χρησιμοποιήσει μαχαιροπίρουνα ή να οργανώσει τα προσωπικά του αντικείμενα.
Δεν χρειάζεται όμως κάθε παιδί που είναι αδέξιο ή αργό να έχει DCD. Αυτό που έχει σημασία είναι οι δυσκολίες να είναι επίμονες και να επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα, το σχολείο, το παιχνίδι ή τη συμμετοχή του παιδιού.
«Μα είναι έξυπνο παιδί!»
Φυσικά και μπορεί να είναι.
Η DCD δεν σημαίνει χαμηλή νοημοσύνη. Ένα παιδί μπορεί να έχει πολύ καλές γνωστικές και γλωσσικές ικανότητες και ταυτόχρονα να δυσκολεύεται σημαντικά με την κίνηση.
Μπορεί να ξέρει ακριβώς τι θέλει να κάνει, αλλά να δυσκολεύεται στο πώς θα το οργανώσει και θα το εκτελέσει κινητικά.
Πώς αξιολογείται;
Η αξιολόγηση δεν βασίζεται σε μία μόνο δραστηριότητα.
Εξετάζονται οι κινητικές δεξιότητες του παιδιού, η επίδρασή τους στην καθημερινή λειτουργικότητα και η αναπτυξιακή του πορεία. Παράλληλα, χρειάζεται να αποκλειστούν άλλες καταστάσεις που θα μπορούσαν να εξηγήσουν καλύτερα τις κινητικές δυσκολίες.
Γι’ αυτό μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση είναι πολύ πιο χρήσιμη από το να χαρακτηριστεί ένα παιδί απλώς ως «αδέξιο».
Πώς μπορεί να βοηθήσει η εργοθεραπεία;
Στόχος της εργοθεραπείας δεν είναι απλώς να κάνει το παιδί περισσότερες ασκήσεις.
Στόχος είναι να γίνει πιο λειτουργικό στην πραγματική του ζωή.
Η παρέμβαση μπορεί να εστιάσει σε συγκεκριμένες δεξιότητες που έχουν σημασία για το παιδί, όπως το γράψιμο, το ντύσιμο, η χρήση εργαλείων, η εκμάθηση μιας κινητικής δεξιότητας ή η συμμετοχή στο παιχνίδι.
Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες υποστηρίζουν ιδιαίτερα παρεμβάσεις που είναι δραστηριοκεντρικές και συνδέονται με πραγματικούς στόχους του παιδιού.
Και κάτι πολύ σημαντικό…
Το παιδί δεν χρειάζεται να ακούει:
«Πρόσεχε!»
«Κάν’ το πιο γρήγορα!»
«Μα γιατί δεν μπορείς;»
Χρειάζεται πρώτα να καταλάβουμε τι ακριβώς το δυσκολεύει.
Γιατί όταν κατανοήσουμε το «γιατί», μπορούμε να βρούμε και το «πώς».
Η έγκαιρη αναγνώριση και αξιολόγηση των δυσκολιών μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αποκτήσει μεγαλύτερη λειτουργικότητα, ανεξαρτησία και αυτοπεποίθηση.
Δεν χρειάζεται ένα παιδί να είναι τέλειο στην κίνηση.
Χρειάζεται να μπορεί να συμμετέχει, να μαθαίνει, να παίζει και να μεγαλώνει με όσο το δυνατόν περισσότερη αυτονομία.
Βιβλιογραφία
* Blank R, et al. (2019). International clinical practice recommendations on the definition, diagnosis, assessment, intervention, and psychosocial aspects of developmental coordination disorder. Developmental Medicine & Child Neurology, 61(3), 242–285. * Li H, et al. (2024). The prevalence of developmental coordination disorder in children: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Pediatrics, 12, 1387406.
